De Volkskrant berichtte dinsdag als eerste over de kwestie. Het gaat volgens de krant om een uitgeprocedeerde asielzoeker van Armeens-Syrische afkomst, die al sinds 2004 in Nederland is. Hij zou in het verleden meerdere mensen hebben neergestoken en zichzelf in brand hebben gestoken voor de deur van een opvanglocatie.
In de regio Amsterdam was hij onlangs betrokken bij enkele incidenten. Zo gooide hij een ruit in bij een gezin in Oostzaan, omdat hij ten onrechte dacht dat een neef van hem daar woonde, aldus een woordvoerder van de Amsterdamse wethouder Rutger Groot Wassink (Opvang).
Eind november was hij betrokken bij een andere opvallende kwestie: de vondst van een boodschappentas met daarin twee explosieven in de Louterstraat in Slotermeer. De man meldde zich bij hulpverleners met een tas vol explosieven, die volgens hem door onbekenden bij hem was neergezet. Na urenlang onderzoek, onder meer met een robot, verwijderde de Explosieven Opruimingsdienst Defensie de tas. De politie ziet de man in deze zaak niet als verdachte.
Volgens de gemeente Amsterdam heeft de man ernstige psychische problemen en slaapt hij op straat. “Voor de veiligheid van meneer en voor anderen moet hij snel worden opgenomen,” zei Groot Wassink woensdagochtend op Radio 1.
‘Al vrijwillig op intake geweest’
De asielzoeker heeft volgens de gemeente al een vrijwillig intakegesprek gehad bij Veldzicht, de enige tbs-kliniek in Nederland voor asielzoekers met ernstige psychische problemen, maar is daar niet direct opgenomen. Het zou gaan om een heropname, want de man is eerder al opgenomen geweest in de kliniek.
De tbs-kliniek laat in een reactie aan de Volkskrant weten dat patiënten alleen acuut worden geplaatst ‘wanneer sprake is van een zorgmachtiging of crisismaatregel’. Zo’n situatie ontstaat doorgaans na een ernstig incident en kan moeilijk preventief worden afgegeven. ‘Er kan geen oneigenlijk gebruik worden gemaakt van de beschikbare bedden,’ aldus een woordvoerder van Veldzicht.
‘Buitengewoon zorgwekkend’
Minister Marjolein Faber (Asiel en Migratie) en staatssecretaris Ingrid Coenradie (Justitie en Veiligheid) kondigden vorige week aan dat de kliniek Veldzicht per 1 januari alleen nog wordt gebruikt voor de groep vluchtelingen die echt zware zorg en beveiliging nodig heeft. Daarmee willen de ministers ruimte maken voor mensen die door de rechter tbs krijgen opgelegd. Wel beloofden de ministeries psychiatrische patiënten ‘niet op straat’ te zetten.
Maar die belofte wordt geschonden, aldus Groot Wassink. “We merken in de praktijk dat het ons niet meer lukt om mensen in een kliniek te krijgen bij wie dat wel nodig is. Dat is buitengewoon zorgwekkend,” zei de wethouder op Radio 1.
De ministeries van Justitie en Veiligheid en Asiel en Migratie willen niet inhoudelijk reageren op vragen. De bewindspersonen ‘gaan nooit in op individuele zaken’, aldus een woordvoerder tegen de Volkskrant.
In een eerdere versie van dit artikel stond dat de betreffende asielzoeker in Landsmeer een ruit had ingegooid, maar dat incident gebeurde in Oostzaan.