Sinds 2017 is onderzocht op welke manier de exploitatie van concert- en cultuurpodium P3 kan worden versterkt. De afgelopen jaren is onder meer gekeken naar de interne organisatie, de programmering en het imago van P3. Daarnaast is de eigendomssituatie van het pand in 2021 veranderd. In 2019 heeft de gemeenteraad opdracht gegeven aan het college om een ontwerp te maken voor de realisatie van een integraal muziekcentrum in het pand van P3. Naast het concert- en cultuurpodium P3 en Theater de Verbeelding zal hierin ook Muziekschool Waterland worden gehuisvest.

De realisatie van een integraal muziek/cultuur centrum heeft een duidelijke inhoudelijke meerwaarde voor de cultuurbeleving door de inwoners. Bovendien komt door de verhuizing van Muziekschool Waterland het pand aan de Geulenstraat beschikbaar en kan deze ruimte worden meegenomen in de transformatie van het Waterlandkwartier. In het voorjaar van 2021 heeft de gemeenteraad een krediet beschikbaar gesteld ter hoogte van € 3 miljoen om de verbouwing tot
integraal muziekcentrum te realiseren.

In 2022 is besloten om het ontwerp en de verbouwing aan te gaan met de oorspronkelijke architect van het pand, namelijk BD Architectuur. Sindsdien is er in gezamenlijkheid met de culturele gebruikers van het pand een nieuw ontwerp gemaakt voor de verbouwing waarin ook onderhoud en een duurzaam gebruik van het pand is meegenomen. Dit ontwerp is de afgelopen maanden door externe adviseurs getoetst op bouwkundige haalbaarheid, akoestiek, installaties en brandveiligheid.

Op basis van het ontwerp is vervolgens een kostenraming gemaakt. Hieruit blijkt dat de totale verbouwkosten inmiddels aanzienlijk hoger zijn. Dit komt door bouwkostenstijgingen, kosten die noodzakelijk zijn voor de aanpassing van het binnenklimaat en de integratie van gepland meerjaren onderhoud in de verbouwing. De raad wordt daarom voorgesteld om een aanvullend investeringskrediet van € 2.225.000,- beschikbaar te stellen om het integrale muziekcentrum te realiseren conform voorliggend definitief ontwerp. De kapitaallasten kunnen gedekt worden binnen de bestaande budgetten. Het college is zich ervan bewust dat op de kredietaanpassing spanning staat in deze tijden van financiële uitdagingen van onze gemeente, maar gezien de culturele meerwaarde en de mogelijke verdere transformatie van het Waterlandkwartier wordt de raad voorgesteld het om het aanvullend investeringskrediet beschikbaar te stellen.

Inleiding en probleemstelling

Sinds 2017 is onderzocht op welke manier de exploitatie van concert- en cultuurpodium P3 kan worden versterkt. De afgelopen jaren is onder meer gekeken naar de interne organisatie, de programmering en het imago van P3. Daarnaast is de eigendomssituatie van het pand in 2021 veranderd. De gemeenteraad heeft in 2021 ingestemd met de eigendomsoverdracht van het pand van P3 aan de gemeente. Deze eigendomsoverdracht heeft inmiddels plaatsgevonden en sinds de overdracht betaalt het concert- en cultuurpodium jaarlijks huur aan de gemeente.

In 2019 heeft de gemeenteraad opdracht gegeven aan het college om een ontwerp te maken voor de realisatie van een integraal muziekcentrum in het pand van P3. Naast het concert- en cultuurpodium P3 en Theater de Verbeelding zal hierin ook Muziekschool Waterland worden gehuisvest. In het ontwerp moest onder andere aandacht zijn voor de inhuizing van Muziekschool Waterland in het pand, het transparanter maken van het gebouw en het verbeteren van de toegankelijkheid. Het schetsontwerp is in het voorjaar 2021 aan de gemeenteraad gepresenteerd en er is door de raad een krediet beschikbaar gesteld ter hoogte van € 3 miljoen om de verbouwing tot integraal muziekcentrum te realiseren (registratienummer 1541567).

Wisseling architectenbureau – 2021-2022

In de raadsvergadering van 22 april 2021 heeft BD Architectuur (de oorspronkelijke architect van het pand) zorgen uitgesproken over het gepresenteerde schetsontwerp, waarop de gemeenteraad een motie heeft aangenomen waarin het college is gevraagd om verder in gesprek te gaan met BD Architectuur en het afhandelen van de ontstane kwestie over de opdracht tot het maken van het ontwerp. Deze motie is door het college opgepakt en er zijn gesprekken gevoerd tussen de architecten van het gepresenteerde schetsontwerp en BD Architectuur.

Er hebben diverse gesprekken plaatsgevonden met BD Architectuur en het andere architectenbureau in de periode van april 2021 tot en met januari 2022 met als doel om samen tot een oplossing te komen. Tijdens deze periode zijn de zorgen van BD Architectuur op het schetsontwerp inzichtelijk gemaakt en is gekeken naar welke vorm van samenwerking de meeste kans van slagen zou hebben met als resultaat een verbouwd P3 met tevreden gebruikers en bezoekers. Een samenwerking tussen de architectenbureaus is niet tot stand gekomen, waarop is besloten om het proces verder vorm te geven met BD Architectuur. De gemeenteraad is hierover in het voorjaar van 2022 middels een memo geïnformeerd (registratienummer 1564222). De opdracht aan BD Architectuur was om te komen met een nieuw ontwerp voor de realisatie van het integrale muziekcentrum.

Belang realisatie integrale muziekcentrum

Door Muziekschool Waterland in te huizen in het pand van P3, wordt het gebouw optimaal gebruikt. Het concert- en cultuurpodium P3, maar ook Theater de Verbeelding hebben hun programmering voornamelijk in de weekenden, terwijl de muziekschool de ruimten met name doordeweeks gebruikt. Daarnaast heeft het samenbrengen van muziek en cultuur onder één dak ook een duidelijke inhoudelijke meerwaarde. Kinderen en jongeren die muziekles krijgen, komen al vroeg in aanraking met het aanbod van het poppodium, de bands en/of orkesten die er oefenen en kunnen zo gemakkelijker doorstromen. De culturele partners bereiken hierdoor nieuwe doelgroepen. Door de gezamenlijke huisvesting wordt bovendien de samenwerking tussen de culturele organisaties versterkt, waardoor kan worden gewerkt aan een integraal muzikaal en cultureel aanbod wat aansluit bij de behoefte in de stad.

Door inhuizing van Muziekschool Waterland in het pand van P3, komt de ruimte aan de Geulenstraat die Muziekschool Waterland momenteel van de gemeente huurt vrij en kan deze ruimte in de ontwikkeling van het Waterlandkwartier worden meegenomen.

Oplossingsrichtingen

Na de gemaakte keuze om het proces om te komen tot een integraal muziekcentrum met BD Architectuur voort te zetten, zijn gesprekken tussen de gemeente, architecten en de gebruikers opnieuw opgestart. Uitgangspunt was dat het ontwerp moet passen binnen het krediet dat door de raad in april 2021 beschikbaar is gesteld. In diverse memo’s (voorjaar 2022 en voorjaar 2023) is hierover een winstwaarschuwing afgegeven, gezien de enorme prijsstijgingen bij projecten in verband met gestegen kosten voor onder andere materialen. In het daarop volgende jaar heeft BD Architectuur op basis van het programma van eisen samen met de gebruikers en onder begeleiding van de gemeente gewerkt aan een voorlopig ontwerp dat voldoet aan de verwachtingen.

Het uitgangspunt is hierbij geweest om zoveel mogelijk van het bestaande gebouw te handhaven en daarin de wensen van de gebruikers te integreren. Het ontwerp is de afgelopen maanden door de gebruikers nogmaals getoetst op bedrijfsvoering en ter beoordeling voorgelegd aan diverse externe adviseurs (akoestiek, constructie, brandveiligheid, installatietechniek). Deze adviezen zijn in het voorliggende definitief ontwerp verwerkt. Daarnaast is er de afgelopen maanden ook aandacht gegaan naar ontwikkelingen die invloed hebben op de verbouwing van P3 tot integraal muziekcentrum, zoals de vervanging van de bars in de popzalen van het poppodium (door P3 zelf bekostigd). De nieuwe bars zijn inmiddels gerealiseerd. Ook is gekeken naar het beheer van het toekomstige pand en de afspraken die hierover met de gebruikers moeten worden gemaakt. De financiële uitwerking hiervan is in dit voorstel meegenomen.

Ontwerp van BD Architectuur

Bijgevoegd aan het raadsvoorstel treft u het definitief ontwerp van BD Architectuur voor het integrale muziekcentrum aan. In dit ontwerp zijn de eerder door u aangegeven belangrijkste punten verwerkt, te weten:

• Het pand aanpassen om Muziekschool Waterland een volwaardige plek te geven met voldoende geschikte lesruimten met daglicht, voldoende en passende werkplekken en opslagruimte voor lesmateriaal en muziekinstrumenten, en een akoestisch geschikte uitvoeringsruimte.
• Aanpassen van de horeca.
• Transparantie en zichtbaarheid van het pand vergroten.
• Toegankelijkheid verbeteren, onder andere door de toevoeging van een lift.

Een aantal ruimten in het pand, zoals de entree, de foyer en de theaterzaal zullen multifunctioneel worden gebruikt. Andere ruimten, zoals de grote zaal en backstage, worden vooral voor een vast doel (concert- en cultuurpodium) gebruikt. Om te zorgen dat de muziekschool over voldoende leslokalen beschikt, moet er ruimte worden toegevoegd in het gebouw. De uitstraling van het gebouw wordt in de toekomst van groter belang, gezien de ligging in het middelpunt tussen de ontwikkelingen in het stationsgebied, de parkeergarage met park erboven, Brantjesoever en het Wagenweggebied. Een transparantere gevel en entree zijn daarmee wenselijk. Ook is het goed denkbaar dat de horeca in de toekomst een prominentere rol krijgt en er een terras komt.

Onderstaand volgt een opsomming van de belangrijkste aanpassingen in het pand:

• De indeling van de entree wordt aangepast en toiletruimten worden aangepast en/of verplaatst.
• De horecavoorziening in de foyer wordt verplaatst en aangepast met meer transparantie naar buiten, waarbij en tevens een doorgang wordt gecreëerd naar een nieuw terras buiten. De horecavoorziening is ondersteunend aan het culturele gebruik van het pand.
• De entree bij de vlakke vloer zaal (de zaal van Theater de Verbeelding) wordt verplaatst van rechts naar links van de zaal waarbij ook de tribune wordt verplaatst. Bij de ingang wordt een lift worden gerealiseerd, waardoor de bovenverdieping ook voor mindervalide toegankelijk wordt.
• In de foyer wordt een open trap gerealiseerd waarmee de bovenverdieping kan worden bereikt.
• Op de bovenverdieping wordt meer vloeroppervlakte gerealiseerd, zodat daar lesruimten, bergruimten, toiletruimten en meer kantoorruimte kunnen worden gerealiseerd.
• De bestaande oefenruimtes worden voorzien van doorkijkvensters. En er worden in het pand diverse gevelkozijnen toegevoegd voor meer transparantie tussen binnen en buiten en daglicht toetreding.
• Het balkon van de grote zaal wordt uitgebreid met twee vleugels/oren, en de backstageruimten op de eerste verdieping worden aangepast.

Beheer pand

Het pand wordt in huidige situatie beheerd door concert- en cultuurpodium P3. P3 is hoofdhuurder en daardoor ook verantwoordelijk voor de meeste beheervragen en voor de horeca in het pand. Theater de Verbeelding, de amateurkunstverenigingen en ook de gebruikers van de studio’s huren van P3. P3 is ook verantwoordelijk voor verdere (commerciële) onderverhuur van ruimten in het pand op het moment dat deze niet in gebruik zijn.

P3 heeft aangegeven in principe het beheer van het verbouwde pand op zich te willen nemen, waarbij wel wordt uitgegaan van een facilitair medewerker die kan worden aangetrokken om deze taak uit te kunnen uitvoeren. Eén en ander wordt nog uitgewerkt waarbij ook rekening moet worden gehouden met bestaande contracten.

Overbruggingsperiode culturele programmering en gebruikers tijdens verbouwing De start van de verbouwing staat gepland voor najaar 2024. De verbouwing zal een aantal maanden in beslag nemen en heeft gevolgen voor de programmering van en het gebruik door de culturele partners. Hierover is met de culturele partners gesproken.

Muziekschool Waterland

Muziekschool Waterland zal in de praktijk nauwelijks gevolgen van de verbouwing van het pand ondervinden, aangezien zij ook tijdens de verbouwing gehuisvest zullen blijven in het huidige pand aan de Geulenstraat. Voor bepaalde activiteiten, zoals het aanbod voor middelbare scholen, zal tijdens de verbouwing mogelijk moeten gezocht naar alternatieve ruimte.

Concert- en cultuurpodium P3

P3 zal tijdens de verbouwing de programmering op alternatieve locatie organiseren. Hierbij wordt onder meer de samenwerking gezocht met Theater de Purmaryn, maar wordt bijvoorbeeld ook gekeken naar de mogelijkheden van het amfitheater. De studio verhuur wordt tijdens de verbouwing ondergebracht in het voormalige ABN pand aan de Kalversteeg. P3 zal tijdens de verbouwing op de alternatieve locaties minder kunnen programmeren dan dat zij normaal gesproken in het pand doen.

Aan de alternatieve locaties zijn aanvullende kosten verbonden. Hierover is financieel afgesproken dat gemeente aan P3 over de jaren 2024 en 2025 de reguliere subsidie verleend, maar dat de prestatieafspraken voor de periode van de verbouwing worden losgelaten. Hierdoor heeft P3 financiële ruimte om programmering op alternatieve wijze en locaties vorm te geven, zodat zij zichtbaar blijven voor de inwoners en de binding met het publiek blijven houden.

P3 is hoofdhuurder van het pand en betaalt hiervoor een jaarlijkse huur aan de gemeente. P3 is vervolgens verantwoordelijk voor de onderverhuur aan partijen als Theater de Verbeelding en de amateurkunstverenigingen. Deze partijen betalen voor daadwerkelijk gebruik van de zalen; wordt de zaal niet gebruikt, ontvangt P3 geen huurinkomsten. Voor de periode van de verbouwing is het voorstel om geen huur in rekening te brengen bij P3. Hierdoor wordt P3 niet geconfronteerd met een financieel tekort. De wegvallende inkomsten bij de gemeente kunnen worden gedekt uit de vrijvallende kapitaallasten vanwege een latere start van uitvoering dan in de begroting is opgenomen.

Theater de Verbeelding

Ook het theater zal tijdens de verbouwing geen programmering in de theaterzaal kunnen realiseren. Met het theater is dezelfde afspraak gemaakt als met het concert- en cultuurpodium. Bij behoud van de reguliere subsidie en het loslaten van de prestatieafspraken tijdens de periode van de verbouwing, denkt De Verbeelding geen aanvullende middelen nodig te hebben om de verbouwperiode te
overbruggen.

Wel schuilt er nog een financieel risico in de tweejaarlijkse subsidie die het theater van Fonds Podiumkunsten ontvangt. Pas na de verbouwing zal duidelijk worden of een periode van sluiting en alternatieve programmering gevolgen heeft voor de subsidie die De Verbeelding ontvangt van het fonds (zal deze lager worden vastgesteld). Dit gaat om een totaalbedrag van € 27.500,- voor een periode van twee jaar. Als er financiële gevolgen zijn, zal dat naar verwachting niet het gehele bedrag betreffen, maar vermoedelijk gaan om een gedeeltelijk lagere vaststelling.

Amateurkunstverenigingen

Op dit moment maken drie amateurkunstverenigingen structureel gebruik van het pand P3, te weten: Harmonie Crescendo, Stedelijk Orkest en Muziekvereniging Kunst na Arbeid. Voor de periode van de verbouwing wordt met deze drie orkesten gezocht naar alternatieve repetitieruimte. De huur die de amateurkunstverenigingen betalen, is onderdeel van de berekening amateurkunstsubsidie die deze verenigingen ontvangen. De huur die zij moeten betalen voor de alternatieve ruimte wordt daarmee onderdeel van de subsidie 2024 en 2025 en wordt daarmee door de gemeente vergoed. Hierdoor zijn ook voor de orkesten geen aanvullende middelen nodig om de periode van de verbouwing te overbruggen.

Meetbare doelstellingen

Zie hiervoor. Dit alles leidt tot een integraal muziek- en cultuurcentrum waarin culturele samenwerking tussen diverse partners wordt gestimuleerd, er daardoor nieuwe doelgroepen kunnen worden bereikt en efficiënt gebruik wordt gemaakt van beschikbare ruimte. Daarbij komt tevens het pand aan de Geulenstraat vrij zodat de gewenste transformatie binnen het Waterlandkwartier kan plaatsvinden.

Financiële consequenties

Het voorliggende definitief ontwerp heeft de instemming van de culturele gebruikers van het pand en is tevens door de externe adviseurs gekeurd. Op basis van dit definitief ontwerp is een nieuwe kostenraming gemaakt. De totale kosten voor de verbouwing worden geraamd op € 6.910.000,-. Dat is ruim hoger dan het beschikbare krediet door:

• De integratie van gepland meerjaren onderhoud in de verbouwing. Het meerjaren onderhoud dat in de verbouwing wordt meegenomen, bedraagt € 1.685.000,-. Hiervoor is geld beschikbaar in de onderhoudsbudgetten/begroting en hier wordt geen aanvullend krediet gevraagd.
• Prijsstijgingen van de bouwkosten. In de betreffende periode was dit 19%.
• Installatietechnische aanpassingen. Hier een andere belangrijke reden van het benodigd krediet. Bij de uitwerking van het ontwerp werd duidelijk dat de huidige installaties de intensiteit van het gebruik en de toegenomen problemen van warmer weer niet aankunnen. Daarom is een toekomstbestendige klimaatinstallatie ontworpen die de huidige programmering ook in de toekomst mogelijk maak.
• De inrichting van de algemene ruimten en de inrichting van een horecavoorziening zijn in de raming meegenomen. Dit was geen onderdeel van het eerder beschikbaar gestelde krediet. Hergebruik van de huidige horecafaciliteiten is door de veranderende indeling van het pand niet mogelijk. Door de herinrichting is de horeca ondersteunend voor het gebruik gedurende de hele dag. De verwachting is dat de herinrichting kan worden terugverdiend met de horeca-exploitatie.

Aanvullend is een krediet van € 2.225.000,- benodigd. De kapitaallasten daarvan kunnen worden gedekt binnen de bestaande middelen van het programma. Om die reden is het niet nodig hiervoor een begrotingswijziging op te stellen. U hoeft enkel in te stemmen met het aanvullend krediet. Naar verwachting is er op termijn meer budget nodig voor het beheer van het pand, maar zal ook meer huur worden ontvangen. De verwachting is dat e.e.a. binnen de begroting kan worden opgelost. Dit zal op termijn nader worden uitgewerkt.

Voor het voortzetten van de culturele programmering tijdens de periode van de verbouwing zijn naar verwachting geen aanvullende financiële middelen nodig. De afspraak is om de subsidies 2024 en 2025 aan De Verbeelding en P3 te verlenen volgens reguliere niveau (voorgaande jaar + indexering), maar om de prestatieafspraken tijdens de verbouwing los te laten. Beide organisaties kunnen dan het beschikbare subsidiegeld aanwenden om een alternatief programma op een alternatieve locatie vorm te geven zodat de binding met het publiek wordt behouden. De wegvallende huurinkomsten tijdens de verbouwing zoals hiervoor gezegd kunnen worden gedekt uit de vrijvallende kapitaallasten vanwege een latere start van uitvoering dan in de begroting is opgenomen.

Het college is zich ervan bewust dat op de kredietaanpassing spanning staat in deze tijden van financiële uitdagingen van onze gemeente. Er is echter al sprake van een lange voorgeschiedenis en na de coronajaren heeft de culturele sector het moeilijk. De ontwikkeling zorgt voor versterking van de samenwerking tussen culturele partners en leidt tot een integraal muzikaal en cultureel aanbod dat meer kansen biedt voor inwoners en een groter bereik heeft. Daarnaast komt het pand van de muziekschool in de Geulenstraat vrij, zodat de gewenste transformatie binnen het Waterlandkwartier kan plaatsvinden. Het voorstel doet daarnaast geen beroep op het begrotingssaldo.

Communicatie

Het ontwerp is tot stand gekomen met de betrokken culturele partners. Bij de verdere uitwerking zullen deze culturele partners vanzelfsprekend ook worden betrokken. Zodra het precieze moment van de verbouwing bekend is, zal ook breder worden gecommuniceerd dat de verbouwing zal plaatsvinden en wat dit betekent voor de culturele programmering en activiteiten.

Duurzaamheid

Het pand P3 heeft reeds een energielabel A. Er zijn in het voorstel geen extra duurzaamheidsmaatregelen opgenomen, wel is er een upgrade van het binnenklimaat voor gebruikers en bezoekers.

Monitoring/evaluatie

Bij een akkoord op voorliggend ontwerp en het gevraagde aanvullende krediet, wordt het definitief ontwerp middels een aanbesteding in de markt gezet. De verwachting is dat dit in het eerste halfjaar van 2024 kan worden gepubliceerd. Op basis van de resultaten uit de aanbesteding wordt vervolgens een partij geselecteerd voor de realisatie van het integrale muziekcentrum. De verbouwing start naar verwachting najaar 2024.

Concert- en cultuurpodium P3 en Theater de Verbeelding onderzoeken momenteel al de mogelijkheden om tijdens de verbouwing zichtbaar te kunnen blijven voor het publiek en bekijken welke alternatieve locaties en alternatieve vormen van programmering er mogelijk zijn zodat een gedeelte van het culturele aanbod ook tijdens de verbouwing in stand blijft.

Voorstel

1. Kennis te nemen van het voorliggend definitief ontwerp voor het integraal muziekcentrum
2. Een aanvullend krediet van € 2.225.000,- beschikbaar te stellen voor de realisatie van het integraal muziekcentrum