Op 16 juni zijn wij (Andre en Mieke) in gesprek gegaan met twee beleidsmedewerkers van de gemeente Edam-Volendam, Daniel Specker en Roos Bruin en de directrice van bibliotheek Waterland, Mireille Boetje. Hoe kan het ook anders; we ontmoeten elkaar in de huidige bibliotheek. We zitten midden tussen andere bezoekers die samenkomen voor gesprekken, uitleg over wetgeving en taal en mensen die boeken lenen. Het thema van ons gesprek: Behoud van onze bibliotheek en de Singel, twee uitermate belangrijke culturele voorzieningen in Edam.
Helder is dat de plannen die er nu liggen uitgaan van financiële haalbaarheid op korte termijn. Deze overweging kunnen we begrijpen als het een tijdelijke oplossing is, maar wij kijken anders naar wat inmiddels ‘de Edamse puzzel’ wordt genoemd.
De bibliotheek en de Singel zijn in onze ogen juist lange termijn voorzieningen. In de plannen zal dan rekening gehouden moeten worden met ontwikkelingen in de toekomst. Het bibliotheekwezen in Nederland zal alleen maar groeien in ledental en functies. Maar het is nu al bekend dat de nieuwe bibliotheek in Volendam in ruimte achteruit gaat in vergelijking met de vorige locatie. Onze bibliotheek laat zien dat de huidige oppervlakte nodig is in Edam, gezien het hoge aantal leden en bezoekers en het gebruik van de ruimte voor andere activiteiten, zoals ondersteuning bij taal en digitale vaardigheid, wisselende workshops en spreekuren voor wonen, zorg en welzijn.
In 2023 was het aantal bezoekers 50.700 in Edam en in Volendam 59.580, terwijl het inwonersaantal in Volendam drie keer zo hoog is (zie jaarverslag bibliotheek 2023). Als je nu financieel gaat besparen op de ruimte zullen de plannen in de toekomst weer aangepast moeten worden, waardoor alles duurder wordt.
Het plan dat nu op tafel ligt gaat er vanuit om beide culturele voorzieningen te versnipperen. Onze bibliotheek wordt dan een klein servicepunt in de nieuw te bouwen Trimaran met beperkte openingstijden. De Singel verliest z’n podium, waardoor sommige doelgroepen genoegen moeten nemen met een plek in diezelfde school. Dat betekent o.a. beperkte toegankelijkheid, want scholen sluiten ’s avonds, in de weekenden en tijdens vakanties hun deuren. Er zijn onpraktische faciliteiten; geen horeca, kleedruimte of opslag voor decors en/of instrumenten en een school ademt niet de sfeer van een gezellig cultuurpodium.
Wij zien onze twee culturele voorzieningen als het hart van onze gemeenschap in Edam. Deze ontmoetingsplekken zijn de sociale knooppunten in onze gemeenschap. Het trekt verschillende mensen aan, wat zorgt voor ontmoetingen ongeacht leeftijd, kleur, overtuiging en opleiding. Versnippering van deze voorzieningen betekent dat mensen uit verschillende doelgroepen elkaar niet meer zullen ontmoeten, terwijl wij vinden dat juist het contact tussen hen het cement van onze gemeenschap vormt. Maar het belang van deze sociale knooppunten lijken we steeds opnieuw te moeten uitleggen aan de gemeente.
Wij hopen dat de politieke partijen onze argumenten meenemen in hun besluit, want eind 2026 komt snel dichterbij. De praktijk laat immers zien dat een tijdelijke oplossing niet werkt voor de langdurige zorg die de gemeente in beide kommen wettelijk verplicht is te bieden.
Onny Huisink, Andre Oudejans, Cornalijn van Leuzen-Bijker en Mieke Jongsma-Schokkenbroek
NB. De handtekeningenactie is nog met een maand verlengd en loopt nu door tot 1 augustus. De tussenstand is bijna 2.500.